United States

ამერიკის შეერთებული შტატები

Agreene12 - CC BY 3.0 justinsomnia.org - Public domain Denali National Park and Preserve - Public domain Kyle Harmon from Oakland, CA, USA - CC BY 2.0 sanil - CC0 Roger469 - Public domain Grombo - CC BY-SA 3.0 Ken Lund from Las Vegas, Nevada, USA - CC BY-SA 2.0 Ray Redstone - CC BY-SA 4.0 Unique View - CC BY-SA 2.0 Frank Schulenburg - CC BY-SA 4.0 Bobak Ha'Eri - Public domain U.S. Fish and Wildlife Service Northeast Region - CC BY 2.0 G. Thomas at English Wikipedia - Public domain James Willamor - CC BY-SA 3.0 Shalom - CC BY-SA 3.0 raduranga - CC BY-SA 4.0 Shalom - CC BY-SA 3.0 a4gpa auf flickr.com - CC BY-SA 2.0 Thomas Wolf, www.foto-tw.de - CC BY-SA 3.0 Steve Jurvetson from Los Altos, USA - CC BY 2.0 Ggerdel - Fotografía tomada por: Gustavo Gerdel - CC BY-SA 4.0 Swampyank at en.wikipedia - CC BY-SA 3.0 m01229 from USA - CC BY-SA 2.0 John Fowler from Placitas, NM, USA - CC BY 2.0 Photographersnature - CC BY-SA 3.0 Brian W. Schaller - FAL Martin Kraft - CC BY-SA 3.0 Mobilus In Mobili - CC BY-SA 2.0 Bob Wick; Bureau of Land Management - Public domain Jsfouche - CC BY-SA 3.0 Photographersnature - CC BY-SA 3.0 rachel_thecat - CC BY-SA 2.0 Kimon Berlin, user:Gribeco - CC BY 2.5 Iflorea - CC BY-SA 4.0 Daniel Schwen - CC BY-SA 2.5 Jeremy Keith from Brighton & Hove, United Kingdom - CC BY 2.0 John Fowler from Placitas, NM, USA - CC BY 2.0 John Fowler - CC BY 2.0 John Fowler - CC BY 2.0 Brocken Inaglory - CC BY-SA 4.0 Bernard Spragg. NZ - CC0 AhwatukeeBauer - CC BY-SA 3.0 DougW at English Wikipedia - Public domain U.S. Geological Survey from Reston, VA, USA - CC BY 2.0 Frank Schulenburg - CC BY-SA 4.0 Jesseg8r - CC BY-SA 4.0 Bureau of Land Management - Public domain No images

Context of ამერიკის შეერთებული შტატები

ამერიკის შეერთებული შტატები (ინგლ. The United States of America, USA; ასევე უწოდებენ შეერთებულ შტატებს, აშშ-ს, შტატებს და ამერიკას) — ფედერალური სახელმწიფო, მოიცავს ორმოცდაათ შტატსა და ერთ ფედერალურ ოლქს. ქვეყნის ტერიტორიის ძირითადი ნაწილი მდებარეობს ჩრდილოეთ ამერიკის ცენტრალურ ნაწილში, კონტინენტზე მდებარეობს ორმოცდაცხრა შტატი, შეერთებულ შტატებს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება კანადა, ხოლო სამხრეთიდან მექსიკა. ქვეყანა მოქცეულია ორ ოკეანეს შორის. შტატი ალასკა მდებარეობს კონტინენტის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში, კანადის დასავლეთით და რუსეთის აღმოსავლეთით; რუსეთსა და აშშ-ს ბერინგის სრუტე აკავშირებს. შტატი ჰავაი არის არქიპელაგი წყნარი ოკეანის ცენტრალურ ნაწილში. აშშ ასევე ფლობს ტერიტორიებს კარიბის ზღვასა და წყნარ ოკეანეში.

ქვეყნის ფართობი შეადგენს 9,83 მილიონ კვადრატულ კილომეტრს და ცხოვრობს 327 მილიონი ადამიანი (2018 წლის შეფასებით). შეერთებული შტატები ფართობისა და მოსახლეობის სიდიდის მიხედვით მსოფლიოს პირველ ათ სახელმწიფოს შორის შედის. აშშ მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ეთნიკურად მრავალფეროვანი და მულტიკულტურული ქვეყანაა, სადაც მრავალი იმიგრანტი ცხოვრობს. ეკონომიკის მაჩვენებლებით აშშ-ს მსოფლიოში პირველი ადგილი უკავია.

ქვეყნის მკვიდრი მოსახლეობა აზიური წარმოშობისაა, ისინი აქ მრავალი ათასი წინ დასახლდნენ. შეერთებული შტატები დააარსა ცამეტმა ბრიტანულმა კოლონიამ. 1776 წლის 4 ივლისს მათ თავი დამოუკიდებლად გამოაცხადეს. ამას მოჰყვა დამოუკიდებლობის ომი ბრიტანეთის იმპერიასთან, სადაც აშშ-მ გაიმარჯვა. 1787 წლის 17 სექტემბერს მიიღეს ამერიკის შეერთებული შტატების კონსტიტუცია.

XIX საუკუნეში, ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა შეიერთა ტერიტორიები: საფრანგეთისგან, ესპანეთისგან, გაერთიანებული სამეფოსგან, მექსიკისგან, რუსეთისგან; მოახდინა ტეხასის რესპუბლიკისა და ჰავაის ანექსია. 1861 წელს ქვეყანაში დაიწყო სამოქალაქო ომი, რომელშიც ერთმანეთს ჩრდილოეთისა და სამხრეთის შტატები დაუპირისპირდნენ, საბოლოო გამარჯვება კი ჩრდილოეთს დარჩა. სამოქალაქო ომის დასრულების შემდეგ მთელი ქვეყნის მასშტაბით მონობა გაუქმდა, რის შემდეგაც შეერთებული შტატების ეკონომიკა სწრაფი ტემპებით განვითარდა. აშშ მონაწილეობდა როგორც პირველ, ასევე მეორე მსოფლიო ომში. აშშ გახდა პირველი სახელმწიფო, რომელმაც ბირთვული იარაღი შექმნა. ქვეყანა არის გაეროს უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრი.