United States

ამერიკის შეერთებული შტატები

John Fowler - CC BY 2.0 MEBurkhart - CC BY-SA 4.0 Scott Catron - CC BY-SA 2.0 Scott Catron - CC BY-SA 2.0 Hypnotica Studios Infinite from Toms River, New Jersey, USA - CC BY 2.0 sanil - CC0 - Public domain Alexey Potov - CC BY 2.5 Daniel Schwen - CC BY-SA 4.0 Tom Rolfe from Bristol, England - CC BY-SA 2.0 Original uploaded by Quintin3265 (Transfered by Gavin.perch) - CC BY-SA 3.0 William Rosmus - CC BY-SA 3.0 MasterDoggo - CC BY-SA 4.0 - Public domain MasterDoggo - CC BY-SA 4.0 Bureau of Land Management - Public domain Photographersnature - CC BY-SA 3.0 Kimson Doan yaykimmyd - CC0 Scott Catron - CC BY-SA 2.0 Dave Bunnell - CC BY-SA 4.0 jay8085 - CC BY 2.0 Seth G. Cowdery - CC BY 2.0 Mobilus In Mobili - CC BY-SA 2.0 Matthew Petroff - CC BY-SA 3.0 Gila National Forest - CC BY-SA 2.0 rachel_thecat - CC BY-SA 2.0 Sean Lynch (talk · contribs) - Public domain John Fowler from Placitas, NM, USA - CC BY 2.0 Peretz Partensky from San Francisco, USA - CC BY-SA 2.0 Greg Willis from Denver, CO, usa - CC BY-SA 2.0 Bob Wick; Bureau of Land Management - Public domain Ray Redstone - CC BY-SA 4.0 a4gpa auf flickr.com - CC BY-SA 2.0 Caroline Culler (User:Wgreaves) - CC BY-SA 4.0 Dave Bunnell - CC BY-SA 4.0 DougW at English Wikipedia - Public domain Swampyank at en.wikipedia - CC BY-SA 3.0 Nheyob - CC BY-SA 3.0 Jeff P from Berkeley, CA, USA - CC BY 2.0 view2az: cropped and adjusted by Beyond My Ken (talk) 17:32, 11 November 2018 (UTC) - CC BY 2.0 Frank Kovalchek - CC BY 2.0 Daniel Schwen - CC BY-SA 4.0 The original uploader was Mav at English Wikipedia. - CC BY-SA 3.0 Bureau of Land Management - Public domain MasterDoggo - CC BY-SA 4.0 Richie Diesterheft from Chicago, IL, USA - CC BY 2.0 Saxena ashes - CC BY-SA 4.0 Michael Vadon - CC BY 2.0 John Fowler from Placitas, NM, USA - CC BY 2.0 Daniel Schwen - CC BY-SA 4.0 Binksternet - CC BY-SA 3.0 Gareth123458 - CC BY-SA 4.0 justinsomnia.org - Public domain MichaelDPhotos - CC BY-SA 4.0 Tristan Denyer20:57, 21 December 2005 - CC BY-SA 3.0 Paul Sableman - CC BY 2.0 Ray Redstone - CC BY-SA 4.0 Mobilus In Mobili - CC BY-SA 2.0 Swampyank at en.wikipedia - CC BY-SA 3.0 John Fowler from Placitas, NM, USA - CC BY 2.0 Photographersnature - CC BY-SA 3.0 No images

Context of ამერიკის შეერთებული შტატები

ამერიკის შეერთებული შტატები (ინგლ. The United States of America, USA; ასევე უწოდებენ შეერთებულ შტატებს, აშშ-ს, შტატებს და ამერიკას) — ფედერალური სახელმწიფო, მოიცავს ორმოცდაათ შტატსა და ერთ ფედერალურ ოლქს. ქვეყნის ტერიტორიის ძირითადი ნაწილი მდებარეობს ჩრდილოეთ ამერიკის ცენტრალურ ნაწილში, კონტინენტზე მდებარეობს ორმოცდაცხრა შტატი, შეერთებულ შტატებს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება კანადა, ხოლო სამხრეთიდან მექსიკა. ქვეყანა მოქცეულია ორ ოკეანეს შორის. შტატი ალასკა მდებარეობს კონტინენტის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში, კანადის დასავლეთით და რუსეთის აღმოსავლეთით; რუსეთსა და აშშ-ს ბერინგის სრუტე აკავშირებს. შტატი ჰავაი არის არქიპელაგი წყნარი ოკეანის ცენტრალურ ნაწილში. აშშ ასევე ფლობს ტერიტორიებს კარიბის ზღვასა და წყნარ ოკეანეში.

ქვეყნის ფართობი შეადგენს 9,83 მილიონ კვადრატულ კილომეტრს და ცხოვრობს 327 მილიონი ადამიანი (2018 წლის შეფასებით). შეერთებული შტატები ფართობისა და მოსახლეობის სიდიდის მიხედვით მსოფლიოს პირველ ათ სახელმწიფოს შორის შედის. აშშ მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ეთნიკურად მრავალფეროვანი და მულტიკულტურული ქვეყანაა, სადაც მრავალი იმიგრანტი ცხოვრობს. ეკონომიკის მაჩვენებლებით აშშ-ს მსოფლიოში პირველი ადგილი უკავია.

ქვეყნის მკვიდრი მოსახლეობა აზიური წარმოშობისაა, ისინი აქ მრავალი ათასი წინ დასახლდნენ. შეერთებული შტატები დააარსა ცამეტმა ბრიტანულმა კოლონიამ. 1776 წლის 4 ივლისს მათ თავი დამოუკიდებლად გამოაცხადეს. ამას მოჰყვა დამოუკიდებლობის ომი ბრიტანეთის იმპერიასთან, სადაც აშშ-მ გაიმარჯვა. 1787 წლის 17 სექტემბერს მიიღეს ამერიკის შეერთებული შტატების კონსტიტუცია.

XIX საუკუნეში, ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა შეიერთა ტერიტორიები: საფრანგეთისგან, ესპანეთისგან, გაერთიანებული სამეფოსგან, მექსიკისგან, რუსეთისგან; მოახდინა ტეხასის რესპუბლიკისა და ჰავაის ანექსია. 1861 წელს ქვეყანაში დაიწყო სამოქალაქო ომი, რომელშიც ერთმანეთს ჩრდილოეთისა და სამხრეთის შტატები დაუპირისპირდნენ, საბოლოო გამარჯვება კი ჩრდილოეთს დარჩა. სამოქალაქო ომის დასრულების შემდეგ მთელი ქვეყნის მასშტაბით მონობა გაუქმდა, რის შემდეგაც შეერთებული შტატების ეკონომიკა სწრაფი ტემპებით განვითარდა. აშშ მონაწილეობდა როგორც პირველ, ასევე მეორე მსოფლიო ომში. აშშ გახდა პირველი სახელმწიფო, რომელმაც ბირთვული იარაღი შექმნა. ქვეყანა არის გაეროს უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრი.