United States

ამერიკის შეერთებული შტატები

Clementp.fr - CC BY-SA 4.0 Daniel Schwen - CC BY-SA 4.0 Frank Kovalchek from Anchorage, Alaska, USA - CC BY 2.0 Jennifer R. Trotter - CC BY-SA 4.0 Frank Schulenburg - CC BY-SA 4.0 National Park Service (United States) - Public domain Seth G. Cowdery - CC BY 2.0 Michael Grindstaff - CC BY-SA 3.0 Photographersnature - CC BY-SA 3.0 Photographersnature - CC BY-SA 3.0 bikeride - BikeRide.com - CC BY 2.0 Jeff Goetz - CC BY-SA 3.0 U.S. Geological Survey from Reston, VA, USA - CC BY 2.0 inkknife_2000 (7.5 million views +) - CC BY-SA 2.0 Mobilus In Mobili - CC BY-SA 2.0 Frank Kovalchek - CC BY 2.0 Jeremybrooks (talk · contribs) - Public domain John Fowler - CC BY 2.0 G. Thomas (talk) - Public domain Gedstrom - CC BY 3.0 a4gpa auf flickr.com - CC BY-SA 2.0 Tom Rolfe from Bristol, England - CC BY-SA 2.0 ForgottenColorado - CC BY-SA 4.0 Challuhmoney - CC BY-SA 4.0 Daniel Schwen - CC BY-SA 4.0 MasterDoggo - CC BY-SA 4.0 Michael Grindstaff - CC BY-SA 3.0 Ggerdel - Foto de: Gustavo Gerdel - CC BY-SA 4.0 Dicklyon - CC BY-SA 4.0 MasterDoggo - CC BY-SA 4.0 Richie Diesterheft from Chicago, IL, USA - CC BY 2.0 Gila National Forest - CC BY-SA 2.0 Suiseiseki - CC BY-SA 3.0 Vincent van Gogh - Public domain Bureau of Land Management - Public domain Elizabeth George - CC BY-SA 3.0 m01229 from USA - CC BY-SA 2.0 Shalom - CC BY-SA 3.0 John Fowler - CC BY 2.0 Roger469 - Public domain Daniel Schwen - CC BY-SA 4.0 U.S. Fish and Wildlife Service Northeast Region - CC BY 2.0 Summum - CC BY-SA 2.5 Bob Wick; Bureau of Land Management - Public domain NormanB - CC BY-SA 3.0 Kyle Harmon from Oakland, CA, USA - CC BY 2.0 Iflorea - CC BY-SA 4.0 Shalom - CC BY-SA 3.0 Sean Lynch (talk · contribs) - Public domain No images

Context of ამერიკის შეერთებული შტატები

ამერიკის შეერთებული შტატები (ინგლ. The United States of America, USA; ასევე უწოდებენ შეერთებულ შტატებს, აშშ-ს, შტატებს და ამერიკას) — ფედერალური სახელმწიფო, მოიცავს ორმოცდაათ შტატსა და ერთ ფედერალურ ოლქს. ქვეყნის ტერიტორიის ძირითადი ნაწილი მდებარეობს ჩრდილოეთ ამერიკის ცენტრალურ ნაწილში, კონტინენტზე მდებარეობს ორმოცდაცხრა შტატი, შეერთებულ შტატებს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება კანადა, ხოლო სამხრეთიდან მექსიკა. ქვეყანა მოქცეულია ორ ოკეანეს შორის. შტატი ალასკა მდებარეობს კონტინენტის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში, კანადის დასავლეთით და რუსეთის აღმოსავლეთით; რუსეთსა და აშშ-ს ბერინგის სრუტე აკავშირებს. შტატი ჰავაი არის არქიპელაგი წყნარი ოკეანის ცენტრალურ ნაწილში. აშშ ასევე ფლობს ტერიტორიებს კარიბის ზღვასა და წყნარ ოკეანეში.

ქვეყნის ფართობი შეადგენს 9,83 მილიონ კვადრატულ კილომეტრს და ცხოვრობს 327 მილიონი ადამიანი (2018 წლის შეფასებით). შეერთებული შტატები ფართობისა და მოსახლეობის სიდიდის მიხედვით მსოფლიოს პირველ ათ სახელმწიფოს შორის შედის. აშშ მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ეთნიკურად მრავალფეროვანი და მულტიკულტურული ქვეყანაა, სადაც მრავალი იმიგრანტი ცხოვრობს. ეკონომიკის მაჩვენებლებით აშშ-ს მსოფლიოში პირველი ადგილი უკავია.

ქვეყნის მკვიდრი მოსახლეობა აზიური წარმოშობისაა, ისინი აქ მრავალი ათასი წინ დასახლდნენ. შეერთებული შტატები დააარსა ცამეტმა ბრიტანულმა კოლონიამ. 1776 წლის 4 ივლისს მათ თავი დამოუკიდებლად გამოაცხადეს. ამას მოჰყვა დამოუკიდებლობის ომი ბრიტანეთის იმპერიასთან, სადაც აშშ-მ გაიმარჯვა. 1787 წლის 17 სექტემბერს მიიღეს ამერიკის შეერთებული შტატების კონსტიტუცია.

XIX საუკუნეში, ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა შეიერთა ტერიტორიები: საფრანგეთისგან, ესპანეთისგან, გაერთიანებული სამეფოსგან, მექსიკისგან, რუსეთისგან; მოახდინა ტეხასის რესპუბლიკისა და ჰავაის ანექსია. 1861 წელს ქვეყანაში დაიწყო სამოქალაქო ომი, რომელშიც ერთმანეთს ჩრდილოეთისა და სამხრეთის შტატები დაუპირისპირდნენ, საბოლოო გამარჯვება კი ჩრდილოეთს დარჩა. სამოქალაქო ომის დასრულების შემდეგ მთელი ქვეყნის მასშტაბით მონობა გაუქმდა, რის შემდეგაც შეერთებული შტატების ეკონომიკა სწრაფი ტემპებით განვითარდა. აშშ მონაწილეობდა როგორც პირველ, ასევე მეორე მსოფლიო ომში. აშშ გახდა პირველი სახელმწიფო, რომელმაც ბირთვული იარაღი შექმნა. ქვეყანა არის გაეროს უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრი.