United States

ამერიკის შეერთებული შტატები

Original uploaded by Quintin3265 (Transfered by Gavin.perch) - CC BY-SA 3.0 hakkun - CC BY-SA 3.0 No machine-readable author provided. Matt314 assumed (based on copyright claims). - CC BY 2.5 G. Thomas at English Wikipedia - Public domain snowpeak - CC BY 2.0 Lucas·G - CC BY-SA 4.0 Mobilus In Mobili - CC BY-SA 2.0 Roger469 - Public domain Swampyank at en.wikipedia - CC BY-SA 3.0 a4gpa auf flickr.com - CC BY-SA 2.0 Chris Rand - CC BY-SA 4.0 Steve Wilson - CC BY 2.0 Peter Hamel - Public domain Ray Dumas from Warren, USA - CC BY-SA 2.0 CGP Grey - CC BY 2.0 Ray Redstone - CC BY-SA 4.0 John Fowler - CC BY 2.0 Bureau of Land Management - Public domain Daniel Schwen - CC BY-SA 4.0 Bureau of Land Management - Public domain Bob Wick; Bureau of Land Management - Public domain Hpolaris - CC BY-SA 4.0 Tristan Denyer20:57, 21 December 2005 - CC BY-SA 3.0 U.S. Fish and Wildlife Service Northeast Region - CC BY 2.0 Bureau of Land Management - Public domain Jsfouche - CC BY-SA 3.0 Gary - CC BY-SA 2.0 National Park Service - Public domain Steve Wilson - CC BY 2.0 Frank Kovalchek - CC BY 2.0 David James Henry - CC BY-SA 4.0 Kelvin Kay -- Kkmd at English Wikipedia - CC BY-SA 3.0 Gila National Forest - CC BY-SA 2.0 Mobilus In Mobili - CC BY-SA 2.0 bikeride - BikeRide.com - CC BY 2.0 Bureau of Land Management - Public domain Ramakrishna Gundra - CC BY-SA 4.0 Mjmalone54 - CC BY-SA 4.0 Agreene12 - CC BY 3.0 Kyle Harmon from Oakland, CA, USA - CC BY 2.0 - Public domain m01229 from USA - CC BY-SA 2.0 Scott Catron - CC BY-SA 2.0 Isidoro - CC BY-SA 4.0 MagicalT - Public domain The original uploader was Mav at English Wikipedia. - CC BY-SA 3.0 - Public domain Alexey Potov - CC BY 2.5 No images

Context of ამერიკის შეერთებული შტატები

ამერიკის შეერთებული შტატები (ინგლ. The United States of America, USA; ასევე უწოდებენ შეერთებულ შტატებს, აშშ-ს, შტატებს და ამერიკას) — ფედერალური სახელმწიფო, მოიცავს ორმოცდაათ შტატსა და ერთ ფედერალურ ოლქს. ქვეყნის ტერიტორიის ძირითადი ნაწილი მდებარეობს ჩრდილოეთ ამერიკის ცენტრალურ ნაწილში, კონტინენტზე მდებარეობს ორმოცდაცხრა შტატი, შეერთებულ შტატებს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება კანადა, ხოლო სამხრეთიდან მექსიკა. ქვეყანა მოქცეულია ორ ოკეანეს შორის. შტატი ალასკა მდებარეობს კონტინენტის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში, კანადის დასავლეთით და რუსეთის აღმოსავლეთით; რუსეთსა და აშშ-ს ბერინგის სრუტე აკავშირებს. შტატი ჰავაი არის არქიპელაგი წყნარი ოკეანის ცენტრალურ ნაწილში. აშშ ასევე ფლობს ტერიტორიებს კარიბის ზღვასა და წყნარ ოკეანეში.

ქვეყნის ფართობი შეადგენს 9,83 მილიონ კვადრატულ კილომეტრს და ცხოვრობს 327 მილიონი ადამიანი (2018 წლის შეფასებით). შეერთებული შტატები ფართობისა და მოსახლეობის სიდიდის მიხედვით მსოფლიოს პირველ ათ სახელმწიფოს შორის შედის. აშშ მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ეთნიკურად მრავალფეროვანი და მულტიკულტურული ქვეყანაა, სადაც მრავალი იმიგრანტი ცხოვრობს. ეკონომიკის მაჩვენებლებით აშშ-ს მსოფლიოში პირველი ადგილი უკავია.

ქვეყნის მკვიდრი მოსახლეობა აზიური წარმოშობისაა, ისინი აქ მრავალი ათასი წინ დასახლდნენ. შეერთებული შტატები დააარსა ცამეტმა ბრიტანულმა კოლონიამ. 1776 წლის 4 ივლისს მათ თავი დამოუკიდებლად გამოაცხადეს. ამას მოჰყვა დამოუკიდებლობის ომი ბრიტანეთის იმპერიასთან, სადაც აშშ-მ გაიმარჯვა. 1787 წლის 17 სექტემბერს მიიღეს ამერიკის შეერთებული შტატების კონსტიტუცია.

XIX საუკუნეში, ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა შეიერთა ტერიტორიები: საფრანგეთისგან, ესპანეთისგან, გაერთიანებული სამეფოსგან, მექსიკისგან, რუსეთისგან; მოახდინა ტეხასის რესპუბლიკისა და ჰავაის ანექსია. 1861 წელს ქვეყანაში დაიწყო სამოქალაქო ომი, რომელშიც ერთმანეთს ჩრდილოეთისა და სამხრეთის შტატები დაუპირისპირდნენ, საბოლოო გამარჯვება კი ჩრდილოეთს დარჩა. სამოქალაქო ომის დასრულების შემდეგ მთელი ქვეყნის მასშტაბით მონობა გაუქმდა, რის შემდეგაც შეერთებული შტატების ეკონომიკა სწრაფი ტემპებით განვითარდა. აშშ მონაწილეობდა როგორც პირველ, ასევე მეორე მსოფლიო ომში. აშშ გახდა პირველი სახელმწიფო, რომელმაც ბირთვული იარაღი შექმნა. ქვეყანა არის გაეროს უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრი.