United States

ამერიკის შეერთებული შტატები

Hypnotica Studios Infinite from Toms River, New Jersey, USA - CC BY 2.0 Chris Rand - CC BY-SA 4.0 Richie Diesterheft from Chicago, IL, USA - CC BY 2.0 Patrick Gillespie - CC BY 2.0 - Public domain rachel_thecat - CC BY-SA 2.0 Bureau of Land Management - Public domain Angelina Suzuki - CC BY-SA 4.0 Frank Kovalchek - CC BY 2.0 a4gpa auf flickr.com - CC BY-SA 2.0 Chris Rand - CC BY-SA 4.0 John Fowler - CC BY 2.0 Alexey Potov - CC BY 2.5 Ian Sane from Oregon, USA - CC BY 2.0 Caroline Culler (User:Wgreaves) - CC BY-SA 4.0 Bureau of Land Management - Public domain Steve Jurvetson from Los Altos, USA - CC BY 2.0 Frank Kovalchek from Anchorage, Alaska, USA - CC BY 2.0 Jennifer R. Trotter - CC BY-SA 4.0 Mike Tigas from Columbia, MO, United States - CC BY 2.0 jay8085 - CC BY 2.0 Bureau of Land Management - Public domain Scott Catron - CC BY-SA 2.0 hakkun - CC BY-SA 3.0 Matthew Petroff - CC BY-SA 3.0 m01229 from USA - CC BY-SA 2.0 Ggerdel - Foto de: Gustavo Gerdel - CC BY-SA 4.0 Hpolaris - CC BY-SA 4.0 Iflorea - CC BY-SA 4.0 Gedstrom - CC BY 3.0 Brocken Inaglory - CC BY-SA 4.0 Jonathunder - GFDL 1.2 Jeremy Keith from Brighton & Hove, United Kingdom - CC BY 2.0 Shari Garland - CC BY-SA 4.0 Suiseiseki - CC BY-SA 3.0 Bureau of Land Management - Public domain Unique View - CC BY-SA 2.0 Frank Schulenburg - CC BY-SA 4.0 ElenaCrownover - CC BY-SA 4.0 Mark Ryan - GFDL inkknife_2000 (7.5 million views +) - CC BY-SA 2.0 Lynn Suckow from Walla Walla, WA, USA - CC BY-SA 2.0 Suiseiseki - CC BY-SA 3.0 GB11111 - CC BY-SA 4.0 No images

Context of ამერიკის შეერთებული შტატები

ამერიკის შეერთებული შტატები (ინგლ. The United States of America, USA; ასევე უწოდებენ შეერთებულ შტატებს, აშშ-ს, შტატებს და ამერიკას) — ფედერალური სახელმწიფო, მოიცავს ორმოცდაათ შტატსა და ერთ ფედერალურ ოლქს. ქვეყნის ტერიტორიის ძირითადი ნაწილი მდებარეობს ჩრდილოეთ ამერიკის ცენტრალურ ნაწილში, კონტინენტზე მდებარეობს ორმოცდაცხრა შტატი, შეერთებულ შტატებს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება კანადა, ხოლო სამხრეთიდან მექსიკა. ქვეყანა მოქცეულია ორ ოკეანეს შორის. შტატი ალასკა მდებარეობს კონტინენტის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში, კანადის დასავლეთით და რუსეთის აღმოსავლეთით; რუსეთსა და აშშ-ს ბერინგის სრუტე აკავშირებს. შტატი ჰავაი არის არქიპელაგი წყნარი ოკეანის ცენტრალურ ნაწილში. აშშ ასევე ფლობს ტერიტორიებს კარიბის ზღვასა და წყნარ ოკეანეში.

ქვეყნის ფართობი შეადგენს 9,83 მილიონ კვადრატულ კილომეტრს და ცხოვრობს 327 მილიონი ადამიანი (2018 წლის შეფასებით). შეერთებული შტატები ფართობისა და მოსახლეობის სიდიდის მიხედვით მსოფლიოს პირველ ათ სახელმწიფოს შორის შედის. აშშ მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ეთნიკურად მრავალფეროვანი და მულტიკულტურული ქვეყანაა, სადაც მრავალი იმიგრანტი ცხოვრობს. ეკონომიკის მაჩვენებლებით აშშ-ს მსოფლიოში პირველი ადგილი უკავია.

ქვეყნის მკვიდრი მოსახლეობა აზიური წარმოშობისაა, ისინი აქ მრავალი ათასი წინ დასახლდნენ. შეერთებული შტატები დააარსა ცამეტმა ბრიტანულმა კოლონიამ. 1776 წლის 4 ივლისს მათ თავი დამოუკიდებლად გამოაცხადეს. ამას მოჰყვა დამოუკიდებლობის ომი ბრიტანეთის იმპერიასთან, სადაც აშშ-მ გაიმარჯვა. 1787 წლის 17 სექტემბერს მიიღეს ამერიკის შეერთებული შტატების კონსტიტუცია.

XIX საუკუნეში, ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა შეიერთა ტერიტორიები: საფრანგეთისგან, ესპანეთისგან, გაერთიანებული სამეფოსგან, მექსიკისგან, რუსეთისგან; მოახდინა ტეხასის რესპუბლიკისა და ჰავაის ანექსია. 1861 წელს ქვეყანაში დაიწყო სამოქალაქო ომი, რომელშიც ერთმანეთს ჩრდილოეთისა და სამხრეთის შტატები დაუპირისპირდნენ, საბოლოო გამარჯვება კი ჩრდილოეთს დარჩა. სამოქალაქო ომის დასრულების შემდეგ მთელი ქვეყნის მასშტაბით მონობა გაუქმდა, რის შემდეგაც შეერთებული შტატების ეკონომიკა სწრაფი ტემპებით განვითარდა. აშშ მონაწილეობდა როგორც პირველ, ასევე მეორე მსოფლიო ომში. აშშ გახდა პირველი სახელმწიფო, რომელმაც ბირთვული იარაღი შექმნა. ქვეყანა არის გაეროს უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრი.