اليمن

იემენი

Ferdinand Reus from Arnhem, Holland - CC BY-SA 2.0 Jialiang Gao www.peace-on-earth.org - CC BY-SA 3.0 Ljuba brank - CC BY-SA 3.0 Franco Pecchio from Milano, Italy - CC BY 2.0 Franco Pecchio from Milano, Italy - CC BY 2.0 Rod Waddington from Kergunyah, Australia - CC BY-SA 2.0 Jialiang Gao www.peace-on-earth.org [dead link] - CC BY-SA 3.0 alimkasim - CC BY 3.0 Jialiang Gao www.peace-on-earth.org [dead link] - CC BY-SA 3.0 Dan from Brussels, Europe - CC BY-SA 2.0 Dan from Brussels, Europe - CC BY-SA 2.0 alimkasim - CC BY 3.0 Waleed Almuflhi - CC BY-SA 4.0 Franco Pecchio from Milano, Italy - CC BY 2.0 Ljuba brank - CC BY-SA 3.0 Franco Pecchio from Milano, Italy - CC BY 2.0 Ljuba brank - CC BY-SA 3.0 Franco Pecchio from Milano, Italy - CC BY 2.0 yeowatzup - CC BY 2.0 Bernard Gagnon - CC BY-SA 3.0 Rod Waddington from Kergunyah, Australia - CC BY-SA 2.0 Cerry Chan - CC BY-SA 3.0 yeowatzup - CC BY 2.0 Rod Waddington from Kergunyah, Australia - CC BY-SA 2.0 Dan from Brussels, Europe - CC BY-SA 2.0 mwanasimba from La Réunion - CC BY-SA 2.0 Ljuba brank - CC BY-SA 3.0 Dan from Brussels, Europe - CC BY-SA 2.0 Ljuba brank - CC BY-SA 3.0 - Public domain Franco Pecchio from Milano, Italy - CC BY 2.0 Jialiang Gao www.peace-on-earth.org [dead link] - CC BY-SA 3.0 Ferdinand Reus from Arnhem, Holland - CC BY-SA 2.0 alimkasim - CC BY 3.0 Ljuba brank - CC BY-SA 3.0 Franco Pecchio from Milano, Italy - CC BY 2.0 Ljuba brank - CC BY-SA 3.0 Dan from Brussels, Europe - CC BY-SA 2.0 Franco Pecchio from Milano, Italy - CC BY 2.0 Jacques Taberlet - CC BY 3.0 yeowatzup - CC BY 2.0 ai@ce - CC BY 2.0 Dan from Brussels, Europe - CC BY-SA 2.0 Franco Pecchio from Milano, Italy - CC BY 2.0 leila Kh - CC BY-SA 4.0 Andrey Kotov200514 - CC BY-SA 4.0 Ferdinand Reus from Arnhem, Holland - CC BY-SA 2.0 No images

Context of იემენი

იემენი (არაბ. اليمن, ალ-იამან), ოფიციალურად იემენის რესპუბლიკა (არაბ. الجمهوريّة اليمنية, ალ-ჯუმჰურიიია ალ-იამანიიია) — სახელმწიფო, რომელიც მდებარეობს არაბეთის ნახევარკუნძულის სამხრეთით. არის ახლო აღმოსავლეთის ნაწილი. ესაზღვრება ომანსა და საუდის არაბეთს. ასევე აქვს გასავლელი წითელსა და არაბეთის ზღვებში. კონსტიტუციის მიხედვით იემენის დედაქალაქი სანაა, თუმცა რადგან ის 2015 წლის თებერვლიდან აჯანყებულების კონტროლის ქვეშაა დედაქალაქი დროებით საპორტო ქალაქ ადენშია გადატანილი. იემენის ტერიტორია 200-ზე მეტ კუნძულს მოიცავს, რომელთაგან უდიდესი სოკოტრაა.

იემენი ისტორიული საბის სამეფოს ტერიტორიას წარმოადგენს, რომელიც ათასწლეულების მანძილზე ვაჭრობის წყალობით ყვაოდა და სავარაუდოდ დღევანდელი ეთიოპიის და ერიტრეის ტერიტორიების ნაწილსაც მოიცავდა. 275 წელს საბის სამეფო მოექცა ებრაული ჰიმიარიტების სამეფოს გავლენის ქვეშ. რეგიონში ქრისტიანობა IV საუკუნეში გავრცელდა, იმ დროისთვის დომინანტი რელიგიები იუდაიზმი და პაგანიზმი იყო. ისლამი სწრაფი ტემპით VII საუკუნიდან გავრცელდა და შემდგომში იემენის ძალები ისლამურ დაპყრობებში აქტიურად მონაწილეობდნენ. IX-XVI საუკუნეებში იემენის მმართველობაში მრავალი დინასტია იცვლებოდა, მათგან ყველაზე ძლიერი რასულიდები იყვნენ. XX საუკუნის დაწაწყისში ქვეყანა ბრიტანეთის და ოსმალეთის იმპერიბს შორის გაიყო. I მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ ჩრდილოეთ იემენში შეიქმნა ზაიდების იემენის მუთავაქილიური სამეფო, რომელიც 1962 წელს იემენის არაბულ რესპუბლიკად გადაკეთდა. სამხრეთი იემენი ბრიტანეთის შემადგენლობაში ადენის პროტექტორატის სახელით 1967 წლამდე რჩებოდა. ორი იემენი 1990 წელს გაერთიანდა.

იემენი 2011 წლიდან პოლიტიკური კრიზისის მდგომარეობაში იმყოფება. კრიზისი საპროტესტო გამოსვლებით დაიწყო, რომელიც მოქმედი პრეზიდენტის სურვილის - კონსტიტუციაში საპრეზიდენტო ვადის ლიმიტი გაეუქმებინა, წინააღმდეგ იყო მიმართული. პრეზიდენტი სალეჰი გადადგა და საპრეზიდენტო უფლებები გადაეცა ვიცე-პრეზიდენტ მანსურს, რომელიც 2012 წლის 21 თებერვალს ფორმალური ერთ-კანდიდატიანი არჩევნებით აირჩიეს. არჩევნებმა ჰუტისების, ისლაჰისტების და ალ-ქაიდას დაჯგუფებებს შორის კონფლიქტი გამოიწვია. 2014 წლის სექტემბერში ჰუტისებმა დედაქალაქ სანაზე კონტროლი დაამყარეს და თავი ქვეყნის მთავრობად გამოაცხადეს. საპასუხოდ ქვეყანაში საუდის არაბეთის ძალები შეიჭრა, თუმცა მშვიდობის დამყარება ვერ მოხერხდა.