中华人民共和国

Çin

Ronnie Macdonald from Chelmsford, United Kingdom - CC BY 2.0 Reurinkjan - CC BY 2.0 Wang Junbo (talk · contribs) - Public domain Munford - CC BY-SA 3.0 Juan FRIAS VELATTI - CC BY-SA 4.0 chensiyuan - CC BY-SA 4.0 Tyg728 - CC BY-SA 4.0 No machine-readable author provided. Amprogetti assumed (based on copyright claims). - CC BY-SA 3.0 Ondřej Žváček - CC BY 2.5 Wang Junbo (talk · contribs) - Public domain Jacek Karczmarczyk - CC BY 3.0 Absolute Cosmos - CC BY 3.0 BabelStone - CC BY-SA 3.0 Nyx Ning - CC BY-SA 3.0 George N - CC BY 2.0 Xin - CC BY-SA 4.0 Shahbazaslam1 - CC BY-SA 4.0 The original uploader was Gruschke at German Wikipedia. - Public domain Atlaslin - CC BY-SA 3.0 - Rasheedhrasheed - CC BY-SA 4.0 Wang Junbo (talk · contribs) - Public domain Qilainik - CC BY-SA 3.0 Pressimad - CC BY-SA 4.0 Wang Junbo (talk · contribs) - Public domain No machine-readable author provided. Amprogetti assumed (based on copyright claims). - CC BY-SA 3.0 Wang Junbo (talk · contribs) - Public domain Evanosherow - CC BY 2.0 Charlie fong - Public domain Otebig - CC BY 3.0 Reurinkjan - CC BY 2.0 Samxli (talk) - CC BY 3.0 chensiyuan - CC BY-SA 4.0 Richard Mortel - CC BY 2.0 Ronnie Macdonald from Chelmsford, United Kingdom - CC BY 2.0 Rob Deutscher - CC BY 2.0 Emit Chan - Public domain BabelStone - CC BY-SA 3.0 Valerian Guillot - CC BY 2.0 Tyg728 - CC BY-SA 4.0 chensiyuan - CC BY-SA 4.0 Flickr user Hui Lan from Beijing, China - CC BY 2.0 Wang Junbo (talk · contribs) - Public domain Ian Lambot - CC BY-SA 4.0 No images

bağlamı Çin

Çin, resmî adı ile Çin Halk Cumhuriyeti (kısaca: ÇHC; Çince: 中华人民共和国 , Hanyu Pinyin: Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó), Doğu Asya'da Çin Komünist Partisi tarafından tek parti rejimiyle yönetilen üniter egemen devlet. Yaklaşık 1,4 milyar nüfusuyla dünyanın en kalabalık, 9,6 milyon km² ile kara alanı bakımından 3. en büyük, toplam alan açısındansa 3. veya 4. en büyük ülkesidir. 22 eyalet, 5 özerk bölge, 4 doğrudan yönetilen şehir ve Hong Kong ile Makao özel idari bölgesine egemendir ve Tayvan üzerinde egemenlik talebinde bulunmaktadır.

Çin; Kuzey Çin Ovası'ndaki verimli Sarı Irmak havzasında Dünya'nın ilk uygarlıklarından biri olarak ortaya çıktı. Çin'deki siyasi sistem, binlerce sene boyunca ilki yarı efsanevî Şia Hanedanı olan ırsî monarşiler veya hanedanlıklara dayalıydı. İlk hanedanlıklardan beri Çin defalarca genişledi, bölündü ve tekrar birleşti. 1912'de Çin Cumhuriyeti (ÇC), son hanedan olan Çing Hanedanı'nı devirerek Çin'in yönetimini üstlendi ve 1949'da Çin İç Savaşı'nda Halk Kurtuluş Ordusu tarafından yenilene dek Çin anakarasını yönetti. 21 Eylül 1949'da Komünist Parti, Pekin'de Çin Halk Cumhuriyeti'ni kurdu; ÇC hükûmetiyse Tayvan'a çekilip Taipei'yi de facto başkent yaptı. Hem ÇC hem de ÇHC, tüm Çin'in tek meşru hükûmeti olduğunu savunmaktadır ancak ÇHC dünya çapında daha çok tanınmakta olup çok daha fazla toprak ve insana egemendir.

1978'de ekonomik reformların uygulanmasından beri Çin ekonomisi, dünyanın en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri olmuştur. 2021 itibarıyla nominal GSYİH açısından dünyanın ikinci en büyük, satın alma gücü paritesi (SAGP) açısındansa en büyük ekonomisi ve ayrıca dünyanın en büyük mal ihracatçısı ve en büyük ikinci mal ithalatçısıdır. Nükleer silahlı bir devlet olan Çin, Dünyanın en büyük aktif asker sayısına ve en büyük ikinci savunma bütçesine sahiptir. ÇHC, 1971'de ÇC'nin BM'deki yerini alarak Güvenlik Konseyi'nde daimî üye olmuştur. Ayrıca DTÖ, APEC, BRICS, ŞİÖ, BCIM, G20 ve birçok diğer resmî ve gayriresmî çok yönlü örgütün üyesidir. Çin, özellikle Asya'da önemli bir bölgesel güçtür; üstelik son yıllarda dünya çapında giderek daha büyük bir rol oynamasıyla potansiyel süper güç olarak da nitelendirilmiştir.