Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία ιδρύθηκε από τον Ικάδιο.

Τα Πάταρα ήταν γνωστά στην αρχαιότητα για το ναό και το μαντείο του Απόλλωνα, δεύτερο μόνο μετά από αυτό των Δελφών.[1][2] Ο θεός αναφέρεται συχνά με το επώνυμο Παταρεύς.[3] Ο Ηρόδοτος[4] λέει ότι ο χρησμός του Απόλλωνα εκφωνήθηκε από μια ιέρεια μόνο σε μια ορισμένη περίοδο του έτους και από τον Servius[5] μαθαίνουμε ότι αυτή η περίοδος ήταν οι έξι χειμερινοί μήνες.[6]

Ο Στράβων αναφέρει ότι πήρε το όνομά της από τον Πάταρο, γιο του Απόλλωνα[7] και της Λυκίας, κόρης του Ξάνθου.[8] Κατά τον Εκαταίο εποικίστηκε από Κρήτες Δωριείς. Στην πόλη λατρευόταν ο Απόλλων ο Παταρεύς, και υπήρχε σπουδαίο μαντείο, ισάξιο αυτού των Δελφών, ήταν "μεγάλη πόλις, λιμένα έχουσα και ιερό Απόλλωνος, κτίσμα Πατάρου. Πτολεμαίος δε ο Φιλάδελφος επισκευάσας, "Αρσινόην" εκάλεσε "την εν Λυκία", επεκράτησε δε το εξ αρχής όνομα".
Παρά την υπόδειξη αυτή του Εκαταίου (δια του Στράβωνα) περί της καταγωγής του ονόματος, τούτο αποδίδεται και σε άλλες αιτίες. Τόσο ο Πάταρος όσο και ο Ξάνθος ήταν παιδιά του Λαπαιώνα, που απέκτησαν μεγάλη περιουσία από πειρατείες και στη συνέχεια αποσύρθηκαν στη περιοχή αυτή. Από μεν τον πρεσβύτερο τον Ξάνθο πήρε το όνομα ο παρακείμενος ποταμός, από δε τον Πάταρο η πόλη που αναπτύχθηκε.

Τα Πάταρα ήταν μια από τις 6 μεγαλύτερες πόλεις της Λυκίας, οι οποίες εξέλεγαν αντιπροσώπους, μαζί με άλλες 17 πόλεις, για το Συνέδριο της Διοικήσεως του ομοσπονδιακού Λυκιακού διοικητικού συστήματος, του οποίου ο ανώτατος άρχων ήταν ο Λυκιάρχης. Το σύστημα αυτό καταργήθηκε το 43 μ.Χ. από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Κλαύδιο.

Τα Πάταρα καθώς και ολόκληρη την περιοχή της Λυκίας είχαν καταλάβει οι Πέρσες από τους οποίους και περιήλθε στον Μέγα Αλέξανδρο όπου και διόρισε διοικητή τον σπουδαίο ναύαρχό του Νέαρχο.
Μετά τον θάνατο του Αλέξανδρου τα Πάταρα περιήλθαν στον Αντίγονο και τον γιό του Δημήτριο, στη συνέχεια στους Πτολεμαίους εκ των οποίων ο Πτολεμαίος Β' ο Φιλάδελφος την ονόμασε Αρσινόη, προς τιμή της συζύγου του.[6] Το 196 π.Χ. την κατέλαβε ο Φίλιππος Ε' της Μακεδονίας και επί Πομπηίου περιήλθε ουσιαστικά μαζί με όλη τη περιοχή στους Ρωμαίους, που όμως διατήρησαν την αυτοδιοίκησή τους μέχρι το 43 μ.Χ. Το 155 η πόλη, που βρισκόταν τότε στη μεγαλύτερη ακμή της υπέστη μεγάλη καταστροφή από σεισμό.

Η πόλη παρέμεινε σημαντική ως ένα βαθμό κατά τη διάρκεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας ως σημείο αναφοράς για το εμπόριο και τους προσκυνητές. Μετά την απόκτηση του Σελτζουκικού Σουλτανάτου του Ρούμ το 1211 μ.Χ., η πόλη παράκμασε και φαίνεται ότι είχε ερημωθεί μέχρι το 1340 μ.Χ.[9]

↑ Smith, William (1854). Dictionary of Greek and Roman geography. London : Walton & Maberly. σελίδες 554–555. Ανακτήθηκε στις 23 Ιουλίου 2018.  ↑   Μία ή περισσότερες από τις παραπάνω προτάσεις περιλαμβάνει περιεχόμενο από πηγή, η οποία αποτελεί, πλέον, κοινό κτήμα: 
(Αγγλικά) Smith, William, επιμ. (1857). «Patara». Dictionary of Greek and Roman Geography. 2. Λονδίνο: John Murray, σσ. 555–556. https://archive.org/stream/dictionaryofgree02smit#page/554/mode/2up.  ↑ (Greek: Παταρεύς), Strabo xiv. p. 666; Lycophron 920; Horat. Carm. iii. 4. 64; Stat. Theb. i. 696; Ovid Met. i. 515; Virgil Aeneid iv. 143; Pomponius Mela, i. 15. ↑ Herodotus i. 182. ↑ Servius, Commentario ad Aeneidos ↑ 6,0 6,1 «Dictionary of Greek and Roman Geography (1854), PATARA». www.perseus.tufts.edu. Ανακτήθηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 2022.  ↑ Strabo xiv. p. 666; Stephanus of Byzantium s. v.) ↑ Σφάλμα αναφοράς: Σφάλμα παραπομπής: Λανθασμένο <ref>. Δεν υπάρχει κείμενο για τις παραπομπές με όνομα :2. ↑ Peschlow, Urs (2017), «Patara», στο: Niewohner, Philipp, επιμ., The Archaeology of Byzantine Anatolia, New York: Oxford University Press, σελ. 280–290, doi:10.1093/acprof:oso/9780190610463.003.0025