შატილი (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)
( Sjatili )Sjatili (Georgisch: შატილი) is een versterkt dorp in het noorden van Georgië met 22 inwoners (2014), gelegen in de gemeente Doesjeti (regio Mtscheta-Mtianeti). De nederzetting ligt diep in de Grote Kaukasus op 1410-1450 meter boven zeeniveau in de historische regio Chevsoeretië, aan de Europese kant van de waterscheiding in de Grote Kaukasus, drie kilometer van de Georgisch-Tsjetsjeense grens en ruim honderd kilometer ten noorden van Tbilisi. In de oorspronkelijke gefortificeerde nederzetting is alleen nog toeristenaccommodatie.
Het dorp is het centrum van de gelijknamige administratieve gemeenschap (თემი, temi) waar nog acht andere nederzettingen in de Argoen- en Ardotivalleien toe behoren, waaronder het eveneens versterkte dorp Moetso. Sjatili staat op de voorlopige lijst van het UNESCO werelderfgoed.
De Chevsoeren zijn nooit onderworpen geweest aan een feodaal systeem omdat het hun taak was de noordgrens van Georgië te verdedigen en de Georgische koningen in oorlogen te steunen. Deze taak was niet overbodig want Chevsoeretië is in de loop van de geschiedenis vaak binnengevallen door vijandelijke volken vanuit met name het noorden, zoals Tsjetsjenen, Lezgiërs, Avaren en Russen. Mede hierdoor vindt men overal in de regio fortificaties, veelal verdedigingstorens. Sjatili, dat in de 10e of 11e eeuw na Christus is gesticht, is hier ook een voorbeeld van.
In 1812 streed kroonprins Alexander van Georgië in Kacheti, Psjavi en Chevsoeretië tegen het Russische keizerrijk, waarin hij uiteindelijk verslagen werd. Een leger van 2.500 Russische troepen omsingelden Sjatili en namen het na een harde strijd in. Als gevolg hiervan werd Sjatili afgebrand door het Russische leger.[1][2] Het dorp is daarna weer herbouwd.
Avaarse aanvalIn 1843 voerde een leger bestaande uit ongeveer vijfduizend Avaren een verrassingsaanval uit op Sjatili. Zij stonden onder leiding van Achverdi Mahoma, een 'naib' (generaal) van Imam Sjamil die bekendstond als een getalenteerd militair leider. Op het moment van de aanval waren er circa 60 bewoners in het dorp aanwezig die het dorp drie dagen lang verdedigden, waarbij 100 Avaarse strijders gedood werden waaronder Achverdi Mahoma. Toen trok het Avaarse leger zich terug. In 1849 stuurde de Russische onderkoning voor de Kaukasus Michail Vorontsov een gedenksteen met Russische en Georgische inscripties naar de inwoners van Sjatili voor de overwinning in deze strijd. Deze steen is bevestigd aan de Sjatilitoren.[3]
Tijdens de aanval in 1843 vond een opmerkelijk voorval plaats dat nog steeds in een van de torens van Sjatili staat gegraveerd:[4]
In het heetst van de strijd vloog een afgeketste kogel, afgevuurd door de vijand, door een vensteropening in de kamer van een toren en raakte een baby in een wieg. De moeder van de baby ontdekte het bloed op het kindje, dekte de wieg af met een deken en ging verder met het aangeven van munitie aan haar man. Toen het gevecht eindigde zei de echtgenoot: "De baby slaapt al erg lang... Maak hem wakker!" Waarop de vrouw bedroefd antwoordde:"De arme kleine zal nooit meer wakker worden" en het deken van de wieg verwijderde. De vrouw had de dood van de baby voor haar man verborgen gehouden om hem niet van streek te maken, zodat hij op de vijand kon blijven schieten zonder te missen.
OntvolkingSinds 1950 heeft Sjatili last van ontvolking, net als veel andere afgelegen berggemeenschappen. In 1898 telde het dorp nog vijftig huishoudens bestaande uit 524 personen. Anno 2012 waren er nog maar vijftien gezinnen waarvan er maar acht overwinteren.[3] Bij de volkstelling van najaar 2014 werden 22 inwoners geteld.[5] In 1951 moesten dertig gezinnen gedwongen hun huizen verlaten van de Sovjetautoriteiten, die hun cultuur en gebruiken als potentieel gevaarlijk beschouwden. Ze werden verhuisd naar plaatsen zoals Achmeta, Gardabani en Dedoplistskaro. Toen het communisme in de jaren tachtig van de 20e eeuw wat verslapte keerden twintig van deze families weer terug naar hun geboorteplaats.[3] In de jaren zestig diende Sjatili meerdere keren als filmdecor voor Georgische films over de geschiedenis van de Chevsoeren. Sinds oktober 2007 staat Sjatili op de voorlopige lijst van het UNESCO werelderfgoed.[6]
↑ (ka) რუსეთ – საქართველოს ომი კახეთი 1812 წელი (Russisch-Georgische oorlog - Kakcheti 1812). Saunje. Geraadpleegd op 11 juli 2022. ↑ (en) Rayfield, Donald, Edge of Empires - a history of Georgia, 1e druk. Reaktion Books, Londen (2012), Pag.273. ISBN 978-1-78023-030-6. Geraadpleegd op 11 juli 2022. ↑ a b c რეპორტაჟი შატილიდან (report from Shatili - Photos). Mtscheta - Mtianeti Informatiecentrum (23 juni 2012). Gearchiveerd op 9 maart 2014. Geraadpleegd op 11 juli 2022. ↑ (en) Caucasian Paths: Khevsureti (pdf). Khevsureti Development Association - Mountain Tourism Centre PTTK Pag.75 (2012). Geraadpleegd op 14 juli 2022. ↑ Citefout: Onjuist label <ref>; er is geen tekst opgegeven voor referenties met de naam census2002-2014 ↑ Citefout: Onjuist label <ref>; er is geen tekst opgegeven voor referenties met de naam unesco
Reactie toevoegen