ဆာလ်ဗဒေါမြို့ အား ဆော ဆာလ်ဗဒေါ ဒါ ဘာဟီယာ ဒီ တိုဒို့စ် အော့စ် ဆန်တော့စ် ("ပင်လယ်အော်မှ သူတော်စင်အပေါင်း၏ မြင့်မြတ်သော ကယ်တင်ရှင်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။) ဟုလည်း ခေါ်ကြပြီး ဘရာဇီးနိုင်ငံ ဘာဟီယာပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၂.၉ သန်း (၂၀၁၇ ခုနှစ်) ရှိပြီး ဘရာဇီးနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ကာ ဆောပိုလိုမြို့၊ ရီယို ဒီ ဂျီးနေးရိုးမြို့ ၊ ဘရာစေးလေးယားမြို့ တို့ပြီးလျှင် ဘရာဇီးနိုင်ငံတွင် စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ ဖြစ်သည်။

ပေါ်တူဂီအင်ပိုင်ယာမှ ၁၅၄၉ ခုနှစ်တွင် ဘရာဇီးကိုလိုနီနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး မြို့တော် အဖြစ်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဆာလ်ဗဒေါသည် အမေရိကားရှိ ရှေးအကျဆုံး ကိုလိုနီမြို့တော်များတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ မတ်စောက်ပြီး ၈၅ မီတာ (၂၇၉ ပေ) အမြင့်ရှိသော တောင်စောင်းတစ်ခုက မြို့အနိမ့်ပိုင်း နှင့် မြို့အမြင့်ပိုင်းကို ပိုင်းခြားထားသည်။ ဘရာဇီးနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဓာတ်လှေကားဖြစ်သော "အယ်လီဗေဒါ လာဆားဒါး" က မြို့ အပိုင်းနှစ်ပိုင်းကို ၁၈၇၃ ခုနှစ်ကတည်းက ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ မြို့အမြင့်ပိုင်းရှိ ပယ်လိုရင်ညို ရပ်ကွက်တွင် ပေါ်တူဂီ ကိုလိုနီခေတ်၏ ဗိသုကာ လက်ရာ နှင့် သမိုင်းဝင် အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦးများ အများအပြား ရှိနေသေးသဖြင့် ၁၉၈၅ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ မြို့တော်၏ ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် ပရိုင်းမိတ်အော့ဖ် ဘရာဇီး ဘွဲ့ခံယူထားသော ဘစ်ရှော့ ကျောင်းထိုင်ရာ နေရာဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ကာနီဗယ် ပွဲတော်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး ပါတီအဖြစ် သိရှိကြသည်။ ဆာလ်ဗဒေါသည် အမေရိကားတိုက်သို့ ပထမဆုံးသော ကျွန်တို့ ရောက်ရှိရာ ဆိပ်ကမ်းတစ်ခု ဖြစ်သဖြင့် ကျွန်တို့မှ ဆင်းသက်သော အာဖရိကသားတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် အာဖရို-ဘရာဇီလေးယန်း (နီဂရိုး) ယဉ်ကျေးမှု၏ ဗဟိုချက်မ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့တော်သည် ဟင်းလျာများ၊ ဂီတ၊ အက နှင့် ဗိသုကာ ပညာတို့ကြောင့် ထင်ရှားသည်။ ပေါ်တို ဒါ ဘားရာ ပင်လယ်ကမ်းစပ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကောင်းဆုံးသော ပင်လယ်ကမ်းခြေ တစ်ခု အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဘရာဇီး ကမ္ဘာ့ဖလား ဘောလုံးပြိုင်ပွဲနှင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ် ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း ဖလား ဘောလုံးပြိုင်ပွဲတို့တွင် မြို့တော်ရှိ အီတာအီပါဗာ အေရီနာ ဖွန်တီနိုဗာ အားကစားရုံသည် ပြိုင်ပွဲကျင်းပရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။

ဆာလ်ဗဒေါမြို့သည် ဘရာဇီး၏ ကြွယ်ဝချမ်းသာသော စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း သင်္ဘောလုပ်ငန်း ဆိုင်ရာ ရပ်ကွက်တစ်ခု ဖြစ်သော ရီကွန်ကာဗို တည်ရှိရာ မြို့လည်း ဖြစ်ပြီး ဘရာဇီး၏ အဓိက ဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်ခု အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၃,၈၉၉,၅၃၃ ဦး နေထိုင်သော မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသသည် ဘရာဇီးနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် အကြွယ်ဝဆုံး ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။