ကာတာဟေနာမြို့တော် အား ကိုလိုနီခေတ်က "ကာတာဟေနာ ဒီ အင်ဒီးယား(စပိန်ဘာသာစကား: [kaɾtaˈxena ðe ˈindjas] ( )) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုခဲ့ကြပြီး ၁၅၃၃ ခုနှစ်က တည်ထောင်ခဲ့သော အဓိက ဆိပ်ကမ်းတစ်ခုဖြစ်ကာ ကာရစ်ဘီယံ ကမ်းရိုးတန်းဒေသအတွင်း ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုမြို့သည် မက်ဒါလေးနားမြစ် နှင့် စီနူးမြစ် နှစ်ခုကြားတွင် မဟာဗျူဟာကျစွာ တည်ရှိပြီး စပိန် နှင့် ၎င်း၏ နိုင်ငံရပ်ခြား အင်ပိုင်ယာအတွင်း အဓိက ကုန်သွယ်ရာ ဆိပ်ကမ်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ကာ ၁၅၄၀ ခုနှစ်များ အစောပိုင်းကတည်းက အရေးပါသော နေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ်ကာလ အတွင်းက ပီရူးမှ ငွေ သတ္တုများကို စပိန်သို့ အဓိကတင်ပို့ရာ ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်သကဲ့သို့ အေရှန်တို စနစ်ဖြင့် လိုင်စင်ရထားသော ကုန်သည်များအတွက် အာဖရိကမှ ကျွန်များကို တင်သွင်းရာ ဆိပ်ကမ်းမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ထိုဆိပ်ကမ်းသည် ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်အတွင်းမှ ပင်လယ်ဓားပြများ၏ ရန်မှ ကာကွယ်နိုင်ရန် တည်ဆောက်ထားသည်။ ဘိုလီဗာပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁,၀၂၈,၇၃၆ ဦး ရှိသည့်အတွက် ဒေသအတွင်း ဘာရန်ကီးရားမြို့ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ ဖြစ်ကာ ကိုလံဘီယာနိုင်ငံအတွင်း ပဉ္စမမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ ဖြစ်သည်။ ကာတာဟေနာမြို့၏ မြို့ပြဒေသ သည်လည်း နိုင်ငံအတွင်း ပဉ္စမမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဒေသ ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေး လုပ်ငန်း အနေနှင့် ပင်လယ်ရေကြောင်းနှင့် သက်ဆိုင်သော လုပ်ငန်းများ၊ ဓာတုလောင်စာနှင့် ဆက်စပ်သော လုပ်ငန်းများ အပြင် ခရီးသွားလုပ်ငန်းများ ရှိသည်။

ယခုမြို့တော်သည် စပိန်ရှိ ကာတာဟေနာမြို့ ကို အစွဲပြု မှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ၁၅၃၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ကာတာဟေနာ ပင်လယ်အော် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ရှိသော အမျိုးမျိုးသော ရှေဦးတိုင်းရင်းသားတို့ နေထိုင် အခြေချခဲ့သည်မှာ ဘီစီ ၄,၀၀၀ ခုနှစ်ကတည်းက ဖြစ်သည်။ စပိန်ကိုလိုနီခေတ်ကာလ အတွင်း ကာတာဟေနာသည် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စပိန်အင်ပိုင်ယာ ချဲ့ထွင်ရေးတို့အတွက် အဓိက နေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် နိုင်ငံရေး၊ ဘာသာရေး နှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ၏ အချက်အချာဒေသ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ကာတာဟေနာ၏ ကိုလိုနီခေတ် တံတိုင်းမြို့ နှင့် ခံတပ်တို့အား ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။