یخچال (معماری) ( แยฆชอล )

แยฆชอล (เปอร์เซีย: یخچال, yaxčāl; แปลว่า "หลุมน้ำแข็ง", یخ‎ แปลว่า "น้ำแข็ง" และ چال‎ แปลว่า "หลุม") เป็นที่เก็บน้ำแข็งโบราณที่ทำงานในลักษณะเครื่องทำความเย็นแบบระเหย แยฆชอลประกอบด้วยโครงสร้างรูปคล้ายโดมสูงเหนือจากพื้นดินและพื้นที่ใต้ดินสำหรับเก็บของ โดยทั่วไปใช้เก็บน้ำแข็งและอาหารอื่น ๆ พื้นที่เก็บของใต้ดินจะหุ้มด้วยวัสดุฉนวนกันการเสียความร้อนที่ทำให้สามารถเก็บความเย็นได้ตลอดปี โครงสร้างโบราณเหล่านี้พบได้ในประเทศอิหร่านปัจจุบัน

แยฆชอลทำงานโดยที่โครงสร้างรูปกรวย/โดมสูงเหนือพื้นดินจะช่วยไล่อากาศร้อนออกไปทางรูเปิดด้านบน กระบวนการนี้เกิดขึ้นเรื่อย ๆ ทำให้อากาศภายในมีความเย็นลง แยฆชอลสร้างขึ้นจากปูนสอกันน้ำที่เรียกว่าซอรูจ ทำมาจากทราย ดินเหนียว ไข่ขาว หินปูน ขนแพะ และขี้เถ้าผสมกันในสัดส่วนเฉพาะ มีลักษณะเป็นฉนวนป้องกันการสูญความร้อนและกันน้ำ โดยในฐานของแยฆชอลจะก่อซอรูจไว้หนาอย่างน้อยสองเมตรเพื่อกันการสูญความร้อน

ในปัจจุบัน อิหร่าน อัฟกานิสถาน และทาจิกิสถานยังใช้ศัพท์ แยฆชอล เรียกตู้เย็นไฟฟ้าสมัยใหม่เช่นกัน